மொராக்கோவின் கண்காணிப்பு இயந்திரம்: பெகாசஸ் மூலம் பத்திரிகையாளர்கள் குறிவைப்பு — அம்னெஸ்டி அறிக்கை

மொராக்கோவின் உள்நாட்டு உளவுத்துறை சேவையின் முன்னாள் அதிகாரி ஒருவர், அந்நாட்டின் கண்காணிப்பு அமைப்பு பத்திரிகையாளர்கள், செயல்பாட்டாளர்கள், வழக்கறிஞர்களை எப்படி குறிவைத்தது என்பதை அசாதாரண விரிவாக விவரித்துள்ளார் — அதற்கு தடயவியல் ஆதாரங்கள் துணை நிற்பதாக அம்னெஸ்டி இன்டர்நேஷனல் கூறுகிறது. "We Start With the Verdict: Inside Morocco's Surveillance Machine" என்ற புதிய அறிக்கையில் இந்த விவரங்கள் வெளிவந்துள்ளன; ஃபார்பிடன் ஸ்டோரீஸ் ஒருங்கிணைப்பில் பதினான்கு ஊடக அமைப்புகளுடன் இணைந்து இது தயாரிக்கப்பட்டது. இதன் மைய சாட்சி "சஃபிர்" — பிராந்திய கண்காணிப்புக்கான பொது இயக்குநரகத்தின் (DGST) முன்னாள் ஊழியர். டிஜிட்டல், நேரடி கண்காணிப்பு இரண்டும் ஒரே கட்டுப்பாட்டு இயந்திரமாக இணைந்த அமைப்பை அவர் விவரித்தார். தடயவியல் தடம் திடுக்கிட வைக்கிறது. 2017 செப்டம்பர் முதல் டிசம்பர் வரை மொராக்கோவின் பெகாசஸ் அமைப்பில் உள்ளிடப்பட்ட 103 தொலைபேசி எண்களை அடையாளம் காணக்கூடிய நபர்களுடன் அம்னெஸ்டி பொருத்திப் பார்த்தது. அறுபத்தைந்து பேர் சிவில் சமூக உறுப்பினர்கள் — 34 மனித உரிமை பாதுகாவலர்கள், 22 பத்திரிகையாளர்கள் மற்றும் ஊடகப் பணியாளர்கள், ஐந்து வழக்கறிஞர்கள், நான்கு கல்வியாளர்கள். "முக்கிய மனித உரிமை பாதுகாவலர்கள், பத்திரிகையாளர்களின் தொலைபேசி எண்கள் பெகாசஸ் அமைப்பில் முதலில் உள்ளிடப்பட்டவற்றில் இருந்தன என்பதை இந்த பதிவுகள் காட்டுகின்றன" என்று அம்னெஸ்டியின் பாதுகாப்பு ஆய்வகத் தலைவர் டான்சா ஓ கேர்பெயில் கூறினார். "இந்த மிகவும் ஊடுருவும் உளவு மென்பொருளை DGST வாங்கியதன் முன்னுரிமை நோக்கம் இதுதான் என்பதை இது காட்டுகிறது." நான்கு வழக்குகளை அறிக்கை விரிவாக குறிப்பிடுகிறது. தற்போது ஜெர்மனியில் வசிக்கும் பத்திரிகையாளர் உமர் ராடி, மொராக்கோவில் நில அபகரிப்பு குறித்து விசாரித்துக்கொண்டிருந்தபோது அறிகுறிகளை கவனிக்கத் தொடங்கினார் — வேகமாக தீரும் பேட்டரி, காரணமின்றி சூடாகும் தொலைபேசி, மெதுவாகும் இணையம். 2020 ஜூனில் அவரது தொலைபேசியில் இஸ்ரேலின் NSO குழுமம் உருவாக்கிய பெகாசஸ் உளவு மென்பொருள் இருப்பதை அம்னெஸ்டியின் பாதுகாப்பு ஆய்வகம் உறுதிப்படுத்தியது. நேரடி கண்காணிப்பு மறைக்கக்கூட முயலாத அளவுக்கு வெளிப்படையாக இருந்ததாக ராடி விவரித்தார்: "என் தெருவின் பார்க்கிங் காவலர்கள், நான் செல்லும் கடைகள், என் நண்பர்கள் ஆகியோரிடமிருந்து தினசரி அறிக்கை பெற அவர்கள் ஒவ்வொரு நாளும் வந்தனர்." மற்ற வழக்குகள்: மூத்த செயல்பாட்டாளர் ஃபுவாட் அப்தெல்மூம்னி; மனித உரிமை வழக்கறிஞர் அப்தெசாதக் எல் பௌச்சட்டாவி; நாடு கடந்த பத்திரிகையாளர் ஹிஷாம் மன்சூரி — இவர் மீது அம்னெஸ்டி "பொய்யாக ஜோடிக்கப்பட்டவை" என்று கூறும் குற்றச்சாட்டுகளில் முன்பு சிறையில் அடைக்கப்பட்டவர். முறைகள் உளவு மென்பொருளைத் தாண்டி விரிந்ததாக அறிக்கை கூறுகிறது: அழைப்புகள் இடைமறிப்பு, இருப்பிட கண்காணிப்பு, தடுப்புக்காவல், அலுவலகங்கள், கார்கள், படுக்கையறைகளில் ரகசிய படப்பிடிப்பு. ராடியின் அபார்ட்மென்ட் விளக்கு பொருத்தங்களில் மறைக்கப்பட்ட மைக்ரோஃபோன்கள் பொருத்தப்பட்டன; உளவு மென்பொருள் முன்கூட்டியே பதிக்கப்பட்ட தொலைபேசிகளை விற்க தொலைபேசி கடைகள் பயன்படுத்தப்பட்டன; தனிப்பட்ட பொருட்கள் பின்னர் அரசு சார்பு ஊடகங்களுக்கு அவதூறு பிரச்சாரத்திற்காக கொடுக்கப்பட்டன. வாட்ஸ்அப் தொடர்ந்த நீண்டகால அமெரிக்க நீதிமன்ற வழக்கில் வெளிவந்த NSO குழுமத்தின் உள் ஆவணங்களையும் அம்னெஸ்டி சுட்டிக்காட்டுகிறது — NSO ஊழியர்கள் மொராக்கோ அதிகாரிகளுக்கு பயிற்சி அளித்ததை அவை காட்டுவதாக அது கூறுகிறது; அந்த வாடிக்கையாளரை நிறுவனம் உள்ளே "மோர்கன்" என்ற குறியீட்டுப் பெயரில் அழைத்தது. வெளியீட்டுக்கு நான்கு வாரங்களுக்கு முன் அம்னெஸ்டி மொராக்கோ அதிகாரிகளுக்கு கடிதம் எழுதியது. எந்த பதிலும் வரவில்லை.