எத்தியோப்பியா போர் தீவிரம்: மெக்கலேயை கைப்பற்றிய அரசுப் படைகள்; நான்கு ஆப்பிரிக்கத் தலைவர்கள் கூட்டு அறிவிப்பு

எத்தியோப்பியாவை ராஜதந்திர ரீதியாகச் சூழ்ந்துகொள்ளும் கூட்டு அறிவிப்பை நான்கு ஆப்பிரிக்கத் தலைவர்கள் வெளியிட்டுள்ளனர்; இதற்கிடையே திக்ரே தலைநகர் மெக்கலேயை அரசுப் படைகள் மீண்டும் கைப்பற்றியுள்ளன — இரண்டாண்டு போரை முடித்த 2022 அமைதி ஒப்பந்தம் சிதைந்து வருவதற்கான அறிகுறி இது. எகிப்து அதிபர் அப்தெல் ஃபத்தாஹ் அல்-சிசி, எரித்திரியா, சோமாலியா, சூடான் தலைவர்களுடன் இணைந்து ஞாயிற்றுக்கிழமை வெளியிட்ட அறிவிப்பு, அடிஸ் அபாபா கடந்த ஆண்டுகளில் பின்பற்றிய பல கொள்கைகளை எதிர்த்தது. செங்கடலின் கட்டுப்பாடு கடற்கரை நாடுகளிடமே இருக்க வேண்டும் என்று அது கூறியது — கடல் இல்லாத எத்தியோப்பியா கடல் அணுகல், கடற்படை இருப்பு கோருவதற்கு நேரடி பதில் இது. நைல் நதியில் எத்தியோப்பியாவின் மாபெரும் புத்துயிர் அணை குறித்து நீண்ட சர்ச்சையில் உள்ள எகிப்தும் சூடானும், கீழ்நிலை நாடுகளைப் பாதிக்கும் "ஒருதலைப்பட்ச நடவடிக்கைகள்" குறித்து எச்சரித்தன. சூடானின் ராணுவத் தலைமையிலான அரசுக்கு ஆதரவு தெரிவித்த தலைவர்கள், சூடானியர்கள் தலைமையிலான அரசியல் செயல்முறையைக் கோரினர். சோமாலியாவுடன் ஒப்பந்தம் செய்தால், சோமாலியத் துறைமுகங்கள் வழியாக எத்தியோப்பியா வர்த்தக அணுகல் பெறுவதை மொகதிஷு எதிர்க்கவில்லை என்று சோமாலிய அதிபர் ஹசன் ஷேக் மொஹமுத் அல் ஜசீராவிடம் கூறினார். தன் அரசுக்கு எதிராகப் போரிடும் ஆயுதக் கூட்டணிக்கு எகிப்து, எரித்திரியா, சூடான் ஆதரவளிப்பதாக எத்தியோப்பியா குற்றம் சாட்டியுள்ளது; மூன்று நாடுகளும் மறுக்கின்றன. எல்லை தாண்டிய சவால்களுக்கு "மோதல் அல்ல, உரையாடல்" தேவை என்று அல்-சிசி ஞாயிற்றுக்கிழமை கூறினார் — ஆனால் அறிவிப்பு எச்சரிக்கையாகவே ஒலித்தது. களத்தில் போர் தீவிரமடைந்து வருகிறது. திக்ரே மக்கள் விடுதலை முன்னணி (TPLF) பிராந்தியத் தலைநகரிலிருந்து "தற்காலிகமாக வெளியேறி" வேறிடத்திலிருந்து செயல்படுவதாக அறிவித்ததைத் தொடர்ந்து, ஞாயிற்றுக்கிழமை அரசு மற்றும் கூட்டுப் படைகள் மெக்கலேயை மீண்டும் கைப்பற்றின. நகரம் அழியாமல் காக்க கடந்த போரில் TPLF பயன்படுத்திய அதே தந்திரம் இது. கடந்த மாதம் TPLF போராளிகள் கைப்பற்றிய மெக்கலே விமான நிலையத்தையும் எத்தியோப்பிய அரசுப் படைகள் மீட்டன; இதனால் எத்தியோப்பியன் ஏர்லைன்ஸ் வணிக விமானங்களை நிறுத்தியிருந்தது. கடந்த வாரம் உருவானதாக அறிவிக்கப்பட்ட ஏழு குழுக்களின் கூட்டணி — எத்தியோப்பிய மக்கள் படைகள் உயிர்வாழ்வு கூட்டணி — இந்தச் சண்டையின் பின்னணியில் உள்ளது; பிரதமர் அபிய் அகமதை அகற்றுவதே அதன் அறிவிக்கப்பட்ட இலக்கு. TPLF, அம்ஹாரா ஃபானோ போராளிகள், ஓரோமோ விடுதலை ராணுவம் ஆகியவை இணைந்துள்ளன; ஆனால் வரலாற்றுப் பகைமைகள் இந்தக் கூட்டணியை நொறுங்கச் செய்யும் என்று ஆய்வாளர்கள் கூறுகின்றனர். இது "முந்தைய போரின் தொடர்ச்சி" என்று TPLF தலைவர் டெப்ரெட்சியன் கெப்ரேமைக்கேல் கூறினார்; தன் படைகள் திக்ரேயைத் தாக்கியும் காத்தும் வரும் என்று சபதம் செய்தார். மனித விலை ஏறிக்கொண்டே வருகிறது. தெற்கு திக்ரேயில் மூன்று நாள் சண்டையில் குறைந்தது 50 பொதுமக்கள் கொல்லப்பட்டனர்; இதனால் ஆப்பிரிக்க ஒன்றியத்தின் அவசரக் கூட்டத்தைக் கூட்டுமாறு அம்னெஸ்டி இன்டர்நேஷனல் கோரியது; செஞ்சிலுவைச் சங்கம் குடும்பங்களை வெளியேற்றியுள்ளது. வறட்சியாலும் கடும் மனிதாபிமானத் தேவைகளாலும் ஏற்கெனவே பாதிக்கப்பட்டுள்ள பகுதியை மீண்டும் சண்டை மேலும் அழிக்கும் என்று ஐரோப்பிய ஒன்றியம், கனடா, நார்வே, பிரிட்டனுடன் இணைந்து எச்சரித்தது; நிரந்தரப் போர் நிறுத்த ஒப்பந்தத்தை மீண்டும் அமல்படுத்துமாறு வலியுறுத்தியது. ஆப்பிரிக்க ஒன்றிய உயர் பிரதிநிதி ஒலுசெகுன் ஒபாசஞ்சோ அடிஸ் அபாபா, மெக்கலேயில் ஆலோசனைகளைத் தீவிரப்படுத்தியுள்ளார். 2022 பிரிட்டோரியா ஒப்பந்தம் பெரும் சண்டையை முடிவுக்குக் கொண்டுவந்தது, ஆனால் அதன் விதிகள் முழுமையாக அமலாகவில்லை. நான்கு ஆண்டுகளுக்குப் பின் துப்பாக்கிகள் மீண்டும் ஒலிக்கின்றன — இம்முறை எத்தியோப்பியாவின் அண்டை நாடுகள் வெளிப்படையாகப் பக்கம் தேர்ந்துள்ளன.